Η 8η Σεπτεμβρίου είναι μία από τις μεγαλύτερες θεομητορικές εορτές της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία γιορτάζει το Γενέσιο της Θεοτόκου, τη γέννηση της Μαρίας από τον Ιωακείμ και την Άννα – το γεγονός που η χριστιανική παράδοση βλέπει ως την αρχή της ιστορίας που οδηγεί στη Γέννηση του Χριστού.
Τα Ευαγγέλια δεν περιγράφουν τη γέννηση της Παναγίας ούτε κατονομάζουν τους γονείς της. Η αφήγηση που πέρασε στην εκκλησιαστική παράδοση προέρχεται κυρίως από το Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου, ένα απόκρυφο χριστιανικό κείμενο του 2ου αιώνα.
Σύμφωνα με αυτή την παράδοση, ο Ιωακείμ και η Άννα ήταν ένα ευσεβές ζευγάρι που είχε φτάσει σε προχωρημένη ηλικία χωρίς να αποκτήσει παιδί. Η ατεκνία αποτελούσε βαθιά προσωπική δοκιμασία, αλλά στην κοινωνία της εποχής μπορούσε να αντιμετωπίζεται και ως ένδειξη θεϊκής δυσμένειας.
Ο Ιωακείμ αποσύρεται στην έρημο και προσεύχεται. Η Άννα, μόνη στον κήπο της, κάνει το ίδιο. Τότε, σύμφωνα με την παράδοση, άγγελος αναγγέλλει και στους δύο ότι η προσευχή τους εισακούστηκε.
Γιατί η Εκκλησία γιορτάζει τα γενέθλια της Παναγίας
Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν εορτάζει συνήθως την ημέρα της φυσικής γέννησης των Αγίων, αλλά την κοίμηση ή το μαρτύριό τους. Υπάρχουν όμως χαρακτηριστικές εξαιρέσεις: η Γέννηση του Χριστού, το Γενέσιο της Θεοτόκου και το Γενέσιο του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου.
Στην περίπτωση της Παναγίας, η γέννησή της αντιμετωπίζεται ως το πρώτο βήμα προς την Ενανθρώπηση. Γι’ αυτό και η υμνογραφία της ημέρας τη χαρακτηρίζει προάγγελο χαράς για ολόκληρο τον κόσμο.
Η σημασία της εορτής φαίνεται και από τη θέση της στο ημερολόγιο: είναι η πρώτη μεγάλη δεσποτική ή θεομητορική εορτή του νέου εκκλησιαστικού έτους, το οποίο αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου.
Η ημερομηνία συνδέεται άμεσα με μια άλλη θεομητορική εορτή. Στις 9 Δεκεμβρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη Σύλληψη της Θεοτόκου από την Αγία Άννα. Εννέα μήνες αργότερα, στις 8 Σεπτεμβρίου, εορτάζεται η γέννηση της Παναγίας.
Η εορτή του Γενεσίου διαμορφώθηκε στην Ανατολή κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και αργότερα πέρασε και στη Δύση. Σήμερα συγκαταλέγεται στις δώδεκα μεγάλες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η Παναγία Τσαμπίκα στη Ρόδο
Η 8η Σεπτεμβρίου είναι μεγάλη ημέρα για τη Ρόδο, όπου πανηγυρίζει η Παναγία Τσαμπίκα, ένα από τα γνωστότερα προσκυνήματα των Δωδεκανήσων.
Η εικόνα της Παναγίας συνδέεται με παραδόσεις αιώνων, ενώ η Τσαμπίκα θεωρείται ιδιαίτερα προστάτιδα των γυναικών που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Από αυτή την παράδοση προέρχονται και τα χαρακτηριστικά ροδίτικα ονόματα Τσαμπίκος και Τσαμπίκα.
Το προσκύνημα αποτελείται ουσιαστικά από δύο σημεία: την παλαιά μονή ψηλά στον λόφο και το νεότερο μοναστήρι χαμηλότερα.
Η γιορτή της 8ης Σεπτεμβρίου προσελκύει κάθε χρόνο πλήθος πιστών από τη Ρόδο και τα γύρω νησιά.
Η Παναγία Σκιαδενή
Στη Ρόδο πανηγυρίζει σήμερα και η Παναγία Σκιαδενή, με τη μονή της να βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού. Η θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου αποτελεί ένα από τα σημαντικά θρησκευτικά κειμήλια της Ρόδου και συνδέεται στενά με τη ζωή των κατοίκων της περιοχής.
Η μονή έχει μακρά ιστορία και η εορτή του Γενεσίου της Θεοτόκου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ημέρες της.
Η Παναγία Καλαμιώτισσα
Στις 8 Σεπτεμβρίου τιμάται και η Παναγία Καλαμιώτισσα, στενά συνδεδεμένη με την Ανάφη.
Το παλαιό μοναστήρι βρίσκεται σε μια εντυπωσιακή θέση στην κορυφή του όρους Κάλαμος, πάνω από το Αιγαίο, ενώ το νεότερο μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται χαμηλότερα. Η παράδοση συνδέει την ονομασία «Καλαμιώτισσα» με την εύρεση εικόνας της Παναγίας στην περιοχή του Καλάμου.
Η 8η Σεπτεμβρίου είναι ημέρα ιδιαίτερης σημασίας για το νησί και συνοδεύεται από πανηγυρικές εκδηλώσεις.
Η Παναγία Γοργοεπήκοος στη Μάνδρα
Η Παναγία Γοργοεπήκοος τιμάται επίσης σήμερα στη Μάνδρα Αττικής.
Η προσωνυμία «Γοργοεπήκοος» σημαίνει εκείνη που ακούει γρήγορα τις προσευχές και ανταποκρίνεται στις παρακλήσεις των πιστών.
Η γνωστότερη εικόνα με αυτή την ονομασία συνδέεται με τη Μονή Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, όμως η τιμή της Παναγίας Γοργοεπηκόου έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Στη Μάνδρα η σημερινή Σύναξη αποτελεί σημαντική τοπική εορτή.
Ο Άγιος Αθανάσιος ο Κουλακιώτης
Σήμερα τιμάται και ο Άγιος Αθανάσιος ο Κουλακιώτης, ένας νεαρός Νεομάρτυρας που συνδέεται με τη Θεσσαλονίκη.
Καταγόταν από την Κουλακιά, τη σημερινή Χαλάστρα, και έζησε τον 18ο αιώνα. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, βρέθηκε αντιμέτωπος με την απαίτηση να αρνηθεί τη χριστιανική του πίστη και να ασπαστεί το Ισλάμ. Εκείνος αρνήθηκε και οδηγήθηκε στο μαρτύριο στη Θεσσαλονίκη.
Η μνήμη του διατηρείται ιδιαίτερα στη Μακεδονία και κυρίως στην περιοχή της Χαλάστρας.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Δέσποινα, Δέσπω, Ντέπη, Πέπη
- Μαρία, Μάριος
- Σκιαδενή
- Τσαμπίκα, Τσαμπίκος
